Contact

Meer informatie over het programma Huren met Energie:

Bewonersparticipatie is een kwestie van luisteren en bruggen slaan

Om duurzaamheidsdoelstellingen te behalen is het betrekken van bewoners van groot belang. Veel woningcorporaties zijn dan ook intensief bezig met bewonersparticipatie. Woonborg betrekt sinds een aantal jaren hun bewoners actief bij planvorming en uitvoering van renovatie en herstructureringsprojecten. Corine Halmingh, bewonersconsulent, vertelt over hun ervaringen. “Als we vooraf voldoende investeren in het betrekken van bewoners dan leidt dat uiteindelijk tot een hogere kwaliteit van het plan, medeverantwoordelijkheid, een breed draagvlak en een soepeler proces.”

Ook Woonborg is intensief aan de slag met duurzaamheidsbeleid. Zij streven naar een energieneutraal woningbezit in 2040. “Als we woningen bouwen en renoveren doen we dat bij voorkeur energieneutraal en gasloos”, vertelt Corine. “Als dat haalbaar is proberen we al zoveel mogelijk rekening te houden met deze lange termijn doelstellingen. Op dit moment zijn er ook al woningen aangepakt. Het meest concrete voorbeeld is een nul-op-de-meter renovatie project van 33 meer-onder-een-kapwoningen in het Drentse Roden.” Dat project is in mei 2017 afgerond.

In een artikel in Aedes magazine vertelt Pieter de Jong, projectleider bij Woonborg, meer over de renovaties. Corine: “In dit project zijn bewoners al in een vroeg stadium betrokken. Maar ook aannemer Dijkstra Draisma, zij namen actief een deel van de bewonerscommunicatie in de voorbereiding en de uitvoering voor hun rekening.

Bij dit project hadden we 100% deelname van bewoners. Het plan was ook om, zodra de woningen waren opgeleverd, een energiecoach bij alle bewoners op bezoek te laten gaan. Uiteindelijk hebben we dat toch niet gedaan. We hebben besloten om in een onderzoek te ontdekken wat de beste manier is om energiebewustzijn te bevorderen bij huurders.” Op dit moment worden ook vijf woningen in Haren gerenoveerd naar nul-op-de-meter. “De bewoners van deze vijf woningen in Haren hebben we, samen met bewoners van 32 naastgelegen woningen, in 2016 betrokken bij besluitvorming over de toekomst van hun woning. Het resultaat is dat we nu vijf woningen aan het renoveren zijn naar nul-op-de-meter en dat we 32 woningen vervangen voor nul-op-de-meter nieuwbouw. En ook hier hebben we 100% deelname van bewoners. In beide gevallen zijn de bewoners vanaf de start meegenomen in het proces en hebben zij zoveel mogelijk inspraak gekregen met als doel een kwalitatief goed proces en eindproduct.”

Kwestie van doen

Uit deze voorbeelden blijkt dat Woonborg bewonersparticipatie en -communicatie als belangrijk onderdeel ziet van het duurzaamheidsbeleid. Binnen de organisatie gaven zij hier ook extra aandacht aan; zij kregen afgelopen jaar een incompany training hierover van EnergieAmbassadeur Charlie Kock. Deze training gaf meer diepgang aan bewonersparticipatie. Corine: “Op het moment dat jouw huis flink wordt aangepakt, of je gaat verhuizen, heeft dat een grote impact op jouw dagelijkse bestaan. Dan spelen zaken als veiligheid, in controle zijn en financiële zekerheid een grote rol. Als jij je gehoord voelt en vertrouwen kunt hebben dat alles weer goed komt dan is dat te overzien. Dan kun je misschien zelfs al denken aan wat het je gaat opleveren.

Goede communicatie met bewoners is daarom zo belangrijk. Het verschilt per bewoner en de persoonlijke situatie hoeveel interactie en persoonlijke aandacht er nodig is om ervoor te zorgen we dit voor elkaar krijgen.” Tijdens de training besteedden Charlie en Woonborg vooral aandacht aan bewonersparticipatie. “Bewonersparticipatie is vooral een kwestie van doen, benadrukt Corine. “Je moet niet bang zijn voor verschillende denkwijzen en overtuigingen, maar luisteren en bruggen slaan. Het is belangrijk om vooraf voldoende te investeren in het betrekken van bewoners. Dat leidt tot een hogere kwaliteit van het plan, medeverantwoordelijkheid, een breed draagvlak en een soepeler proces. Bovendien is deze manier van samenwerken veel plezieriger.”

Op één lijn

Het op tijd betrekken van bewoners en vooraf investeren leidt in het algemeen tot een soepeler proces. Maar daarin loop je hoogstwaarschijnlijk toch ook nog tegen dingen aan. “Natuurlijk zijn er remmende factoren in het spel”, zegt Corine. “Denk bijvoorbeeld aan ‘oude koeien-situaties’ die zich in het verleden hebben voor gedaan. Daardoor kan de relatie tussen de bewoner en de corporatie of tussen bewoners onderling verstoord zijn geraakt.

Ook is het een uitdaging de juiste verwachtingen te scheppen bij alle bewoners. Je probeert ervoor te waken dat er veel ruimte is voor eigen interpretatie door zo helder en duidelijk mogelijk te communiceren en te herhalen. En wat wellicht de grootste uitdaging is; het op één soortgelijke lijn krijgen van alle belanghebbenden rondom planvorming. En dan hebben we het niet alleen over de bewoners. Het gaat dan ook om de interne betrokkenen, de directie, gemeente, huurdersvereniging. Of bijvoorbeeld de aannemers. Die spelen ook een hele belangrijke rol in communicatie met bewoners.”

Een soepel proces bij het behalen van de duurzaamheidsdoelstellingen vraagt dus om het betrekken van veel verschillende partijen. En spelen dan een belangrijke rol. Als Woonborg één vuistregel mocht bedenken voor goede bewonerscommunicatie, wat zou die dan zijn? “Ons is ingefluisterd: ‘vertrouwen komt te voet en gaat te paard’. Kortom: wees trots op een goede relatie met bewoners en wees er zuinig op.”

Achtergrond

De afgelopen jaren gingen woningcorporaties intensief aan de slag met duurzaamheidsopgaven. Veel corporaties kregen daarbij ondersteuning vanuit het programma Huren met Energie. Samen met een aantal corporaties en de EnergieAmbassadeurs kijken we terug op de inspanningen en behaalde resultaten op hun weg naar een CO2-neutrale toekomst. Hierover publiceren we korte interviews op Huren met Energie. Begin 2018 publiceren we een bundeling van deze ervaringen.

Corine Halmingh
Corine Halmingh